style="background-image:url(https://biesboschlinie.com/wp-content/uploads/2023/01/Overnachten-op-Fort-Bakkerskil-1-e1674126588165.jpg);background-size: cover;" >

Overnachten in de Biesboschlinie

Overnachten na een dag genieten in de Biesboschlinie? Droom heerlijk weg in een fort, slaap in een pipowagen of op een boot in de Biesbosch. Je kunt zelfs wakker worden tussen de alpaca's! Er is voor ieder wat wils. Hieronder vind je de leukste overnachtingstips voor een weekendje weg in de Biesboschlinie. Alle adressen voor B&B, hotel, camping of appartement vind je hier. Rust goed uit voor een nieuwe dag vol activiteiten in de Vestingdriehoek, Biesbosch of de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

Vestingdriehoek

Een weekendje weg in de Vestingdriehoek? Vaar met de ponten van Riveer over de Maas, Waal en Merwede van vesting tot fort en Slot Loevestein. Slaap in historische vestingstad Woudrichem om de volgende dag de Vestingdriehoek verder te ontdekken.

De Vestingdriehoek is het gebied tussen de vestingen Gorinchem, Woudrichem, Zaltbommel, Slot Loevestein en Fort Vuren. Alle locaties zijn met elkaar verbonden door water. Je fiets mag gratis mee op de pont.

Hollandse Waterlinies

De Nieuwe Hollandse Waterlinie, sinds 2021 ook Unesco Werelderfgoed, is de moeite waard om te bezichtigen. In de Biesboschlinie vind je het meest zuidelijke deel van deze linie. Slaap op een fort in Nieuwendijk of in een kazemat in Woudrichem. Deze bijzondere vestingstad was onderdeel van zowel de Oude als de Nieuwe Hollandse Waterlinie!

Slapen in de Biesbosch

De Biesbosch is een uniek natuurgebied. Er is genoeg te doen: wandel, fiets of vaar op eigen gelegenheid in de natuur, of kom álles te weten over de flora en fauna van de Biesbosch op excursie met een boswachter van Staatsbosbeheer. Overnacht óp het water met je eigen boot, huur een 'AquaHome', kampeer in een trekkershut of slaap in een hotel. Ontdek de volgende dag Biesbosch MuseumEiland, wat een speciaal bezoekje waard is.

B&B's

Er zijn genoeg b&b's te vinden in de Biesboschlinie. Slaap in een Scandinavische Pod waar je een hottub tot je beschikking hebt of in een rustige b&b in de weidse polder. Aan de Maas middenin de natuur vind je Bed & Breakfast Maas. Spot bevers en hoor kieviten bij b&b Op De Terp. Of word wakker tussen de alpaca's bij b&b Loenestein Nog leuker: kies een mooie fiets- of wandelroute en bezoek ze allemaal!

Campings

Slaap in een pipowagen op camping De la Rue, in Woudrichem op camping De Mosterdpot of op camping Oldershof, op loopafstand van natuurgebied 'het Pompveld'.

Op vakantie met kinderen?
Dan is het leuk om naar de kindvriendelijke en gezellige boerderijcamping De Speeltol te gaan. Oude kleren mee en de kinderen kunnen lekker los in de natuurspeeltuin op het terrein!

Van december tot en met februari heerst er winterrust in de Biesboschlinie. Maar dat betekent niet dat er niets te beleven is. Er is voor elk wat wils: een winterwandeling, een speurtocht of opwarmen met een warme chocomel of lunch tijdens een mooie wandeling. We verzamelden alle activiteiten op deze webpagina.

Winterse stadswandeling

Niets is zo fijn als een stevige wandeling op een mooie winterdag. Tijdens deze stadswandeling, loop je je warm langs de meest opmerkelijke plekjes en monumenten in de historische vesting van Woudrichem.

Winterwandeltochten

Wandelsportvereniging Wandelvreugd organiseert maandelijkse winterwandeltochten. Elke tweede zaterdag van de maanden december, januari, februari en maart vinden er wandelingen plaats bij Proeflokaal den Dijk in Wijk en Aalburg. De inschrijfkosten zijn vanaf 3,50 euro.

Moonlight Shopping in Werkendam

Op vrijdag 16 december van 18.00 tot 22.00 uur is het centrum van Werkendam geheel in klassieke kerstsfeer omgetoverd. Kom shoppen en geniet ondertussen van muziek, straattheater, proeverijen, en vooral oer- en oud-Hollandsche gezelligheid!

Schaatsen in de regio

Hopelijk gaat het dit jaar lukken: schaatsen op natuurijs! Vriest het stevig? Bind dan de glij-ijzers onder op de natuurijsbanen in de vesting in Woudrichem of in Sleeuwijk. Maar laat Koning Winter het afweten? Niet getreurd: dan kun je terecht bij onze overburen in de vestingstad Gorinchem. Daar staat van 17 december 2022 tot en met 8 januari 2023 weer een overdekte ijsbaan op de Grote Markt.

Winterwonderland Andel

Kom zaterdag 17 december van 19.00 tot 23.00 uur een winterwandeling maken. Andel is magisch versierd met lichtjes en zit die avond vol verrassingen. Laat je verwonderen!

Rondleiding op Fort Atena

Wil je meer weten over de geschiedenis van Fort Altena en het prachtige omliggende gebied? Meld je dan aan voor een rondleiding op 18 december om 14.00 uur. De kosten zijn €3,- per persoon (€1,50 voor kinderen t/m 12 jaar). Aanmelden kan door een mailtje met je gegevens, aantal gasten en gewenste datum naar info@fortaltena.nl te sturen.

Vaar of wandel door de Biesbosch

Vaar door de smalle Biesboschkreken met een elektrische (verwarmde) boot terwijl de schipper je gidst, of wandel mee met een gids van Staatsbosbeheer. Biesbosch MuseumEiland organiseert verschillende winterse vaar- en wandeltochten in de Biesbosch. Combineer het meteen met een museumbezoek voor een echt dagje uit.

Kaarsverlichte rondleidingen op Slot Loevestein

Tijdens de kerstvakantie is Slot Loevestein verlicht met kaarsen en worden er kaarsverlichte rondleidingen georganiseerd, mét winterse gerechten! Geniet van warme chocomel of Glühwein rond de vuurkorf, gevolgd door een Oerhollandse stamppot en een rondleiding door het kasteel onder leiding van een professionele gids.

Snertwandeling op Fort Giessen

Op 28 december is er een winterse snertwandeling in de omgeving van Fort Giessen. Tijdens een wandeling van 6 km loop je door het Almbos en de Struikwaard. Ga met een gids of alleen op pad. Na ongeveer 3 km wacht er een kop warme chocolademelk op je. Aan het eind van de wandeling staan heerlijke erwtensoep en glühwein voor je klaar om mee op te warmen.

De wandeling start tussen 13.00 en 14.00 uur en eindigt rond 17.00 uur. De kosten zijn €4,- per persoon. Inschrijven vóór 20 december via mail. Graag vermelden met hoeveel mensen je komt wandelen.

kasteel dussen in kerstsfeer

Kasteel Dussen

Geniet van bijzondere optredens in Kasteel Dussen. Theater voor volwassenen én voor kinderen, kunstlezingen en muziekoptredens: lichtpuntjes op lange, donkere winteravonden.

Klassieke concerten

Het Sleeuwijks Kerkje staat bekend om de kleinschalige concerten. Van aanstormend talent tot beroepsmuzikanten. De goede akoestiek en de kleine, intieme ruimte maken het Kerkje ideaal voor kamermuziek, recitals en soloconcerten. Deze winter zijn er verschillende soorten concerten, waaronder een kerstconcert.

Een kaartje kost €15,- en is via de website te koop. Het is niet mogelijk om een kaartje aan de deur te kopen.

Ontmoet Hugo & Jacoba

Maak een historische wandeling door Woudrichem. Tijdens de wandeling ontmoet je Hugo de Groot en Jacoba van Beieren. Ze vertellen je in geuren en kleuren over hun leven en over hun invloed op de geschiedenis. Een leuk uitje voor het hele gezin!

Ontmoet Hugo en Jacoba op 14 & 29 januari, 11 & 26 februari en 11 & 26 maart. Alle data van 15.00 - 16.30 uur.

Snertwandeling in Woudrichem

In de wintermaanden organiseert het Gidsengilde Woudrichem een aantal snertwandelingen. Tijdens de wandeling loop je met een gids door de historische vestingstad. Je hoort bijzondere verhalen van heden en verleden.

De wandeling start met een winters opwarmertje en eindigt bij Brasserie Zus met zelfgemaakte erwtensoep. Wandel mee op 22 januari, 19 februari en 19 maart. Alle data van 14.00 - 16.00 uur.

Op stap met de wasvrouw

Op de forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (inmiddels Werelderfgoed!), verbleven er behalve mannen, ook één vrouw: de wasvrouw. Aan de was van die soldaten (328 man) had ze een hele klus! Op Fort Altena ga je met haar op stap. Je hoort, ziet en proeft hoe het leven op de forten anno 1880 was en laat je de bijzonderste plekken van Fort Altena zien. Tijdens de rondleiding krijg je een smakelijke versnapering.

De rondleidingen beginnen om 14.00 uur op 18 december, 22 januari en 4 maart. De kosten zijn €6,- per persoon. Meld je aan (uiterlijk 1 dag van te voren) via mail of stuur een appje naar 06-54733819.

Eten en drinken

Winterwandelingen vragen om opwarmen onderweg, met warme dranken of een stevige maaltijd. Voor een kop koffie met gebak, of een lunch ga je bijvoorbeeld naar lunchroom Gewoon Ploon. Wil je uitgebreid dineren? Dat kan bij Restaurant de Stroming. Hier vind je een overzicht met alle restaurants in de buurt. Check altijd even de website voor de openingstijden.

Overnachten

In onze gastvrije overnachtingslocaties ben je van harte welkom. De keuze is groot. Slaap in een kruitkelder, een trekkershut of in een luxe B&B. Slaap lekker en tot morgen!

Regelmatig brengen we nieuwe gidsen uit om de toeristen in ons gebied optimaal te informeren met bijvoorbeeld fietsroutes en activiteiten in de regio. De gidsen zijn gratis te krijgen. Zo zorgen we er samen voor dat de gidsen op zoveel mogelijk plaatsen liggen. Op deze pagina vind je een overzicht van alle lopende gidsen. Ben je er doorheen en zou je graag nieuwe gidsen willen? Neem dan contact met ons op.

Erfgoedgids

Daar waar (Unesco Wereld-) erfgoed, natuur en water samenkomen. Waar je de rijke geschiedenis van Hollandse Waterlinies beleeft. Van molens tot forten, van vestingen tot kastelen. Waar je wandelt, fietst of vaart door polders, bos en langs rivieren. De Biesboschlinie: thuis van eeuwenoud erfgoed en prachtige natuur.

Fietsgids

Kies een mooie dag en stap op de fiets. De routes in deze gids brengen je langs (Unesco Wereld-)erfgoed, door natuurgebieden, langs en zelfs over het water. De routes volgen zoveel mogelijk de fietsknooppunten. Als we er van afwijken, is dat omdat we je nét dat ene mooie plekje willen laten zien.

Wandelgids

Door polders en bos, langs rivieren, forten en vestingen: in de Biesboschlinie komt elke wandelaar aan zijn trekken. Wandel je hoofd leeg in de natuur of struin door oude straatjes in vestingstad Woudrichem. Slenter langs forten en kazematten door het linielandschap van Hollandse Waterlinies (Unesco Werelderfgoed) en geniet van het moois dat de Biesboschlinie je te bieden heeft.

Kanogids

Varen met de wind in je haren en de zon in je gezicht. Met de waterrijke natuur in de Biesbosch en Altena is de Biesboschlinie een prachtig gebied om recreatief te varen. In deze kano/kajakgids vind je maar liefst 7 routes in de gemeente Altena en een nieuw knooppuntensysteem door de Biesbosch.

Woudrichem Stroomt

De vestingstad Woudrichem mag zich sinds de zomer van 2021 Unesco Werelderfgoed noemen. Het stadje maakt deel uit van zowel de Oude als de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Je proeft er de sfeer van voorbije eeuwen in het decor van oude panden en smalle straatjes. Op een terras aan het water, op een bordes, een plein of onder de toren is het goed toeven na een heerlijke wandeling over bijvoorbeeld de stadswal en langs de historische haven.

In deze gids vind je ideeën om Woudrichem en zijn omgeving verder te ontdekken.

Regiokaart van Beleef de Biesbosch

Een goede voorbereiding met deze handige fietskaart!

Klik op de afbeelding hiernaast om de kaart te downloaden.

Daar waar (Unesco Wereld-) erfgoed, natuur en water samenkomen. Waar je de rijke geschiedenis van Hollandse Waterlinies beleeft. Van molens tot forten, van vestingen tot kastelen. Waar je wandelt, fietst of vaart door polders, bos en langs rivieren. De Biesboschlinie: thuis van eeuwenoud erfgoed en prachtige natuur.

Laat je inspireren en ontdek dit unieke gebied!

Fort Altena

Fort Altena is één van de natuurpoorten van Brabant. Het is het oudste fort in de Biesboschlinie en je kunt er genieten van een hapje of drankje in de brasserie. Ook kun je er terecht voor informatie over de natuur, cultuur en recreatieve routes. Het fort is, samen met Fort Bakkerskil en Fort Giessen, in beheer van Brabants Landschap.

Wandelen

Verken het fort en de omgeving met de wandelroute Rondje Fort Altena van 12 km.

Biesbosch fortentocht

Fiets langs erfgoed en door de Biesbosch met deze fietsroute van 70 km. Je start bij Fort Bakkerskil. Vervolgens fiets je langs Fort Altena, Fort Giessen en Fort Steurgat. Je komt door de vestingstad Woudrichem en eindigt bij de inundatiesluizen (het belangrijkste onderdeel van de waterlinie).

Een mooie route om al het erfgoed in de Biesboschlinie te bewonderen.

Fort Giessen

Fort Giessen is een echte verborgen parel, het ligt letterlijk begraven onder de natuur. Het is gebouwd om een directe aanval op vestingstad Woudrichem te voorkomen. Nu ontdek je in een betoverende omgeving het fort met één van de grootste intacte artillerieloodsen van Nederland.

Wandelen

De wandeling Rondje Giessen start bij Fort Giessen en leidt je door Giessen, richting de Wilhelminasluis, over de dijk en het Almbos (plukken mag) naar het eindpunt.

Molens

De molens in de Biesboschlinie zijn niet weg te denken iconen van dit mooie gebied. Ooit zorgden ze voor droge voeten, vandaag de dag malen ze nog altijd het meel voor de bakker, en vertellen ze ons het verhaal van een rijke geschiedenis.

Molens bezoeken

De molens zijn op afspraak te bezoeken én als de wieken draaien. De molenaars zijn stuk voor stuk trots op 'hun' molen. Met veel plezier en enthousiasme vertellen ze alles over wat met hun molen en het beroep van molenaar te maken heeft. Loop dus zeker even binnen, je bent van harte welkom!

Wandelroute 'Het Liniepad'

De wandelroute 'Het Liniepad' is een route van 10,4 km en is een unieke combinatie van erfgoed en natuur. Volg de bordjes langs de wandelroute en kom langs de mooiste plekjes van de Biesboschlinie. Forten, sluizen, molens, akkers en polders; van de Papsluis tot in de vesting Woudrichem. Onderweg kijk je je ogen uit!

Tip!

Een leuke stop is de vogelkijkhut 'Het Vinkenestje'. Hier kun je grazers en vogels spotten!

biesboschlinie_549_620bb269cff7a_o_liniepad_woudrichem_mariannesijberden2

Fort Bakkerskil

Fort Bakkerskil is Unesco Werelderfgoed dat de Papsluis moest beveiligen. Je wordt er ondergedompeld in de tijd van toen met de luxe van nu. Dit mooie erfgoed is de ideale uitvalsbasis voor wandel- en fietstochten, maar ook perfect als rustplaats voor onderweg. Je kunt er overnachten in het fort en er is een hoorspel waar je je verdiept in de historie door middel van QR-codes.

Rondje Fort Bakkerskil

Deze route brengt je langs (Wereld-)erfgoed en door de polder: een leuke wandeling van 8 km lang door het Brabantse Waterlinielandschap!

Vestingdriehoek Fietstocht

De Vestingdriehoek: één dag, vijf plaatsen, drie provincies. De Vestingdriehoek is het gebied tussen de vestingen Gorinchem, Woudrichem, Zaltbommel, Slot Loevestein en Fort Vuren. Download de route, pak je fiets en stap op de pont. Je avontuur kan beginnen! Een actief dagje cultuur proeven.

Veerpont

Alle locaties in de vestingdriehoek zijn met elkaar verbonden door water. Vaar met de ponten van Riveer over de Maas, Waal, Linge en Merwede van vesting naar fort naar vestingstad.

Kastelen in de Biesboschlinie

Kasteel Dussen

Het 13e eeuwse kasteel heeft een rijke geschiedenis. Nu staan de poorten wagenwijd open voor rondleidingen en worden er verschillende activiteiten georganiseerd.

Slot Loevestein

Al sinds 1361 waakt Slot Loevestein over Maas en Waal. Van tolpost tot Staatsgevangenis en hét militaire fort van de Hollandse Waterlinie. Dit stoere kasteel was er één met tal van functies. Nu is Slot Loevestein onderdeel van Unesco Werelderfgoed, er zijn tentoonstellingen, je kunt er overnachten en lekker lunchen.

Eten en drinken

Fijne tussenstops om even op te laden en bij te tanken: horeca in overvloed! In de zomermaanden (en bij mooi weer in het voor- en naseizoen) zijn theetuinen geopend. Zij geven dit aan met een bescheiden bordje langs de weg.

Overnachten

In onze gastvrije overnachtingslocaties ben je van harte welkom. Hier zie je dat de keuze groot is. Slaap in een kruitkelder, een trekkershut, een luxe B&B of meer aan met je boot in een jachthaven. Slaap lekker en tot morgen!

Stap 2 juli en/of 3 juli 2022 op de pedalen van jouw fiets, ontdek trappend onze prachtige streek, maak een culinaire én culturele pitstop bij lokale ondernemers én steun goede doelen. Met jouw fietstour haal je geld op voor pleeggezinnen uit Altena en Stichting WensAmbulance door een van de routes in onze streek te fietsen. Samen met je vrienden, familielieden of collega’s. Eén grote belevenis met een nóg grotere betekenis. Dubbel genieten! 

Omkijken naar elkaar door te fietsen met elkaar. Dát is het doel. Een fiets-tweedaagse georganiseerd door de Samenwerkende Serviceclubs uit Altena: Kiwanis Heusden Altena, Rotary Club Altena, Lions Heusden en Altena en Lions Werkendam. Geheel belangeloos, maar mét oog voor elkaar. 

De goede doelen

Stichting WensAmbulance Brabant

Ieder mens heeft een laatste wens. Naar familie, een dagje strand of nog een laatste keer het ouderlijk huis zien. Het lijken wensen die heel makkelijk te vervullen zijn, maar voor mensen die niet lang te leven hebben, is dat echt niet altijd vanzelfsprekend. Stichting WensAmbulance brengt terminaal zieke mensen nog één keer naar hun favoriete plek. Door één van de fietsroutes te fietsen, steun je dit goede doel! 

Pleeggezinnen uit Altena

Een veilige omgeving. Een plek waar ontwikkeling kan herstellen en wordt bevorderd.  Pleeggezinnen bieden kinderen een warme, liefdevolle en doeltreffende oplossing. Een thuis. Om deze gezinnen in Altena een hart onder de riem te steken, stap jij op de fiets om hen een dagje uit te kunnen bieden.

Welke route fiets jij?

Een middeleeuws slot, eeuwenoude historie, oases van rust, waterrijke natuur en culinaire én culturele stops. Allemaal ingrediënten voor onvergetelijke en unieke fietstochten door Altena. Drie prachtige fietsroutes (30 km) zijn uitgestippeld, allemaal voor dezelfde mooie doelen.

Kastelen en boeren 

Startpunt: Boven ’t Gat Woudrichem
Startpunt: Tol Oost - Fort Altena
Starttijd tussen 10.00 - 17.00 uur

Tip: bekijk Woudrichem vanaf grote hoogte 

Stap van je fiets en beklim – via 190 treden – naar het hoogste punt van de Woudrichemse toren, in de volksmond bekend als de “Mosterdpot”. Via een wenteltrap die steeds smaller wordt, langs het fraaie uurwerk en de klok, wordt het hoogste punt – 34 meter – bereikt. Boven wacht je een weids uitzicht van vestingwerken en de rivier. Een ware belevenis! 

* Alleen te bezoeken op zaterdag 2 juli 2022

* € 1,50 p.p. ten behoeve van de goede doelen

Tip: unieke kans: bezoek Watertoren Uppel

Het is dé kans om op een verborgen plek te komen, die normaal gesproken afgesloten is. Want Watertoren Uppel in Almkerk opent eenmalig haar deuren op 2 & 3 juli 2022. Toen functioneel als drinkwatervoorziening, tegenwoordig als zendmast voor mobiele telefonie. Maar is nog steeds een baken in het landschap!

Tip: kruip terug in de tijd in Fort Altena

Laat je leiden door smalle ingangen, kille muren en donkere kamers. Tijdens een rondleiding in Fort Altena, om 11 uur of 14 uur, kruip je terug in de tijd, ontdek je de rijke geschiedenis en beleef je hoe het leven op het fort vroeger was.

Vissers en stropers 

Startpunt: Restaurant De Waterman in Werkendam
Startpunt: Tol Oost - Fort Altena
Starttijd tussen 10.00 - 17.00 uur

Tip: kruip terug in de tijd in Fort Altena

Laat je leiden door smalle ingangen, kille muren en donkere kamers. Tijdens een rondleiding, om 11 uur of 14 uur, in Fort Altena kruip je terug in de tijd, ontdek je de rijke geschiedenis en beleef je hoe het leven op het fort vroeger was. 

Tip: historie in een hoorspel op Fort Bakkerskil 

Beleef de geschiedenis van het fort via een QR hoorspel. Loop over het fort, scan de QR-codes met je telefoon en laat je meenemen naar vroeger.

Tip: voeding voor alle zintuigen

Bezoek de Open Atelierdagen van kunstenaar Ruud Visser! Bekijk de prachtige creaties van en nuttig meteen een heerlijke versnapering om vervolgens de fietsroute vol inspiratie te vervolgen.

Tip: bekijk ‘Landart’ Wassende maan

Een waar doolhof aan kanalen, stuwen, gemalen, dijken en kades: het landschapskunstwerk ‘De wassende maan’ van kunstenaar Paul de Kort. Het labyrint vertelt het verhaal van de wisselende inzichten op waterstaatkundig gebied, die in de loop der tijd het uiterlijk van De Biesbosch hebben bepaald.

Koren en kaas

Startpunt: Hartenjager Giessen (zaterdag terras open, zondag niet) en Bij Janne In Dussen
Starttijd tussen 10.00 - 17.00 uur

Tip: proef en ontdek de lokale honing van imkerij The HoneyBin

In een rustig plekje in de polder bevindt zich een ware bijenwereld: imkerij The HoneyBin van Albert en Anita Bin. Ze vertellen graag over hun passie: de honingbij in al haar facetten. Proef en ontdek de lokale honing!

* Alleen te bezoeken op zaterdag 2 juli 2022

Tip: ijsje halen bij Lekker Gemekker

Beetje spannend, toch vertrouwd: heerlijk, zelfgemaakte geitenijs van Lekker Gemekker. Neem een kijkje op de ijsboerderij, haal een ijsje en geniet ervan op het gezellige terrasje; met een beetje geluk zijn er ook lammetjes! Dit alles maakt een ijsje van Lekker Gemekker tot een onvergetelijke ervaring.

* Alleen te bezoeken op zaterdag 2 juli 2022

Tip: dwaal door de rijke geschiedenis van Kasteel Dussen

Geschiedenis beleven? Wandel via de stenenbrug over de slotgracht Kasteel Dussen binnen. Een prachtig plaatje van buiten, maar van binnen dwaal je pas helemaal weg. De gids weet met spannende verhalen en grappige anekdotes de rijke geschiedenis van het kasteel tot leven te wekken.

Op zondag 3 juli ben je ook van harte welkom bij het buitenconcert. Fanfare Wilhelmina uit Dussen en St. Ceacilia uit Hank zorgen voor de muziek, de vrienden van Kasteel Dussen voor een drankje. Het concert begint om 14.00 uur en de toegang is gratis.
Neem ook een kijkje op: https://www.kasteel-dussen.nl/activiteiten/agenda/

* Alleen te bezoeken op zondag 3 juli 2022 vanaf 14.00 uur (€ 3,00 p.p.)

Je ontvangt de route, voor € 10,00 per gezin, groep vrienden of collega’s, bij het startpunt van de route. Je fietst de fietstocht geheel op eigen risico.
Fiets je alleen of samen? Koop dan je route op 2 of 3 juli bij een van de startlocaties voor € 5,00.

400 jaar geleden, op 22 maart 1621, ontsnapte Hugo de Groot in een boekenkist uit Slot Loevestein. Dat was de aanleiding om 2021 uit te roepen tot Hugo de Grootjaar. Wist je dat een beroemd deel van het leven van Hugo de Groot zich afspeelde op een steenworp afstand van de Biesboschlinie?

Sta je met je gezicht naar de rivier en kijk je vanaf de kademuren van Woudrichem naar rechts, zie je Slot Loevestein, waar Hugo gevangen zat. Kijk je naar links, zie je in de verte Gorinchem liggen. In zijn boekenkist voer hij naar dit stadje, om van daaruit de vrijheid tegemoet te vluchten. Weet je nog wie Hugo de Groot ook al weer was?  Wat waren zijn denkbeelden en waarom zat hij gevangen op Loevestein? We frissen je geheugen op in dit blog.

Delft, 10 april 1583

Hugo de Groot wordt geboren in een welgesteld, intellectueel gezin. Zijn vader is op dat moment burgemeester van Delft. Al snel blijkt dat Hugo bijzonder snel leert: als hij 8 jaar is, spreekt en schrijft hij al vloeiend Latijn en Grieks. Hij doorloopt het Gymnasium in Delft, en als hij 11 jaar oud is neemt hij intrek in een gastgezin in Leiden voor een studie humaniora (geesteswetenschappen) aan de universiteit. Na zijn afstuderen en promotie vestigt hij zich in Den Haag. Hij zet er een advocatenpraktijk op en vervult allerlei publieke functies.

Portret van Hugo de Groot door Michiel Jansz van Mierenvelt. Hugo is een blanke man kort donkerblond haar en een sikbaard. Hij draagt een zwart gewaad met grote witte kraag.
Hugo de Groot, door Michiel Jansz van Mierenvelt

Twaalfjarig bestand

Hugo de Groot leeft in de tijd van de Nederlandse Opstand, of Tachtigjarige Oorlog (1568-1648). Het is een woelige tijd, die van grote invloed is op zijn levensloop en denkbeelden. In 1609 wordt een bestand afgekondigd in de oorlog tussen Spanje en de Nederlanden. De Spanjaarden zijn er financieel slecht aan toe en voeren bovendien oorlog op meerdere fronten. De pauze komt hen goed uit.

Politieke verdeeldheid

In de Nederlanden heerst er juist verdeeldheid over dit bestand. Raadspensionaris Johan van Oldenbarnevelt is voorstander. Hij ziet in het bestand mogelijkheden om de handelspositie van de Nederlanden te versterken. Stadhouder Maurits, opperbevelhebber van de strijdkrachten, is niet blij. Samen met Willem Lodewijk, de stadhouder van de gewesten Groningen en Drenthe, vreest hij dat de Spanjaarden zich zullen herstellen en na het bestand een verpletterende overwinning op de Nederlanden zullen boeken. Daarnaast neemt de politieke invloed van Maurits behoorlijk af in vredestijd. Nu de strijdmachten niet actief zijn heeft Van Oldenbarnevelt het vooral voor het zeggen, en dat steekt.

Portret van Johan van Olderbarnevelt
Johan van Oldenbarnevelt, circa 1616. Uit het atelier van Van Mierenvelt.

Religieuze verdeeldheid

Tijdens de pauze in het strijdgewoel wordt ook religieuze verdeeldheid in de Nederlanden duidelijk. Tot dan toe trokken de protestantse - of in ieder geval ‘tolerante’ - Nederlanden gezamenlijk op tegen de katholieke Spanjaarden. Nu die gezamenlijke vijand niet in beeld is, leiden de verschillende opvattingen onder protestanten tot een conflict. Remonstranten staan tegenover contraremonstranten. Van Oldenbarnevelt kiest de kant van de remonstranten, net als zijn politiek bondgenoot Hugo de Groot. Maurits staat aan de kant van de contraremonstranten. De spanningen lopen hoog op, en leiden tot onlusten in de steden. Van Oldenbarnevelt is van mening dat de rust in de Republiek bewaard moet blijven, en laat de Staten van Holland de Scherpe Resolutie aannemen. Deze resolutie geeft de steden van Holland de bevoegdheid om huurlingen (waardgelders) aan te nemen, die op kunnen treden bij onlusten tegen remonstranten.

Dat is tegen het zere been van Maurits. Híj is immers aanvoerder van de strijdkrachten, en nu komt ook die positie in de knel. Met goedkeuring van de Staten Generaal ontslaat hij de waardgelders en laat Van Oldenbarnevelt met een aantal van zijn medestanders arresteren. Eén van die medestanders is Hugo de Groot. Van Oldenbarnevelt krijgt de doodstraf, Hugo wordt veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf. Hij wordt overgebracht naar Slot Loevestein.

(tekst gaat verder onder de inzet)

Beleef het Hugo de Grootjaar vanuit de Biesboschlinie

Beleef je het Hugo de Grootjaar mee? De Biesboschlinie is de perfecte plek om de spannende reis van Hugo de Groot in zijn boekenkist mee te beleven. Vanuit Woudrichem is het een steenworp varen met de pont naar kasteel Loevestein. Daar is momenteel een speciale tentoonstelling over Hugo de Groot te zien. Je krijgt inzicht in zijn denkbeelden, maar leert er ook hoe zijn gedachtengoed tot op de dag van vandaag relevant is bij actuele kwesties.

Na een bezoek aan Loevestein neem je de Pont naar Gorinchem. Daar kun je het poortje bezoeken waardoor de boekenkist de stad in werd gebracht. Met je mobiele telefoon verken je aan de hand van speciale posters met QR-codes zijn vluchtroute en kom je van alles te weten over één van de grootste Nederlandse geleerden uit de geschiedenis.

Gevangen op Loevestein

Op Loevestein is Hugo's vrijheid hem ontnomen, maar hij heeft wél toestemming om er te schrijven en studeren. Daarom ontvangt hij geregeld een kist vol boeken. Een bevriende boekhandelaar in het dichtbijgelegen Gorinchem vult de kist voor hem, en neemt de boeken ook weer in.

Hugo’s vrouw, Maria van Reigersberch, woont net als zijn dienstmeisje Elsje van Houweningen bij Hugo op het slot. Zij mogen allebei vrij in- en uitlopen. Als na een aantal maanden de controles op de boekenkist verslappen, ziet Maria mogelijkheden voor Hugo’s ontsnapping. Avond aan avond laat ze hem oefenen om een aantal uren zonder zich te bewegen in de kist te kunnen zitten. Op 22 maart 1621, de dag van de Jaarmarkt in Gorinchem is het zo ver. Maria legt de boeken met Hugo’s kleding in bed, Hugo kruipt in de boekenkist. Als de soldaten de kist komen ophalen, reist Elsje met de kist mee om zo nodig de soldaten af te leiden. Het plan slaagt. Hugo reist, na een tussenstop bij de boekhandel, vermomd als metselaar via Antwerpen naar Parijs.

Ballingschap

In Frankrijk wordt Hugo met open armen ontvangen; Koning Lodewijk XIII kent hem zelfs een jaargeld toe. Hij kan zich dan ook rustig toeleggen op schrijven en studeren.

In 1631 keert hij terug naar de Republiek. Hij schat in dat de ergste storm er wel is gaan liggen, zeker nu Maurits is overleden en zijn zoon Frederik Hendrik hem is opgevolgd. Hij opent zelfs een nieuwe advocatenpraktijk. Verschillende hooggeplaatste personen zoals de dichter P.C. Hooft pleiten zelfs voor zijn amnestie. De Staten Generaal eisen echter dat Hugo zijn verontschuldigingen aanbiedt, en dat weigert hij. Hij is ervan overtuigd dat hij niets misdaan heeft. De Staten vaardigen daarop een nieuw arrestatiebevel uit en Hugo gaat opnieuw in ballingschap.

Vanaf 1634 werkt Hugo de Groot als Zweeds staatsgezant in Parijs. 10 jaar later roept koningin Christina van Zweden hem terug naar het Zweedse hof. Ze wil dat Hugo haar adviseert over buitenlandse politiek. Bovendien wil ze dat hij een wetenschappelijke bibliotheek voor haar opzet. Zowel Hugo als zijn vrouw voelen hier weinig voor, ook omdat het gure klimaat in Zweden hen niet bevalt. Daarop ontslaat het Zweedse hof hem. Op zijn overtocht terug naar het vasteland van Europa vergaat zijn schip. Hij kan zich in veiligheid brengen, maar raakt op de lange reis naar huis uitgeput en wordt ziek. Op 28 augustus 1645 overlijdt hij in het Duitse Rostock. Hugo de Groot ligt begraven in de Nieuwe Kerk in Delft.

Hugo de Groot, geleerde en schrijver

Hugo de Groot is auteur van een groot aantal werken. Hij was bijzonder veelzijdig, en zijn werk laat dat zien. Het werk bestaat uit zowel Latijnse als Nederlandse tragedies en gedichten, vertalingen van klassieke werken, maar ook uit theologische, historische en juridische verhandelingen.

Het bekendst zijn de werken De iure belli ac pacis (Over het recht van oorlog en vrede) uit 1625 en Mare Liberum (de vrije zee) uit 1609.
De iure belli ac pacis gaat in op de regels en wetten van rechtvaardige oorlogsvoering. Het werk wordt gezien als de basis voor het moderne volkenrecht.

Hetzelfde geldt voor Mare Liberum. In dit werk bepleit Hugo de Groot dat de zeeën voor iedereen toegankelijk moeten zijn voor vrije handel en reizen. Hoewel hij het werk schreef om de claim op het alleenrecht op handel in West- en Oost-Indië door Spanje en Portugal te weerleggen, is het tot op de dag van vandaag de standaard voor het huidige zeerecht. Elk land heeft, ook nu nog, recht op vrije doorgang door de zeeën buiten de territoriale wateren.

Titelpagina 'Mare Liberum' van Hugo de groot
Titelpagina 'Mare Liberum' van Hugo de Groot

Wist je dat de Biesboschlinie een heerlijke plek is voor een paar dagen weg? Ideaal om even de sleur van thuis te doorbreken en je zinnen te verzetten. Er is genoeg te zien en te beleven om een lang weekend of midweek te genieten van een prachtig stukje Noord-Brabant.

Natuur

De Biesbosch ligt natuurlijk voor de hand als je in de Biesboschlinie de natuur in wilt. Maar eigenlijk is dat pas het begin van alle prachtige natuur in Altena. Het hele eiland is eigenlijk één grote lappendeken van natuurgebieden. De meeste zijn met elkaar verbonden door water. Een prachtig stukje natuur is bijvoorbeeld het Pompveld.

Geregeerd door water

De Biesbosch en het land van Altena staan bekend om hun waterrijke natuur. De rivieren en talloze kreekjes en stroompjes regeren het groene landschap. Kunstenaar Paul de Kort heeft het samenspel van mens, natuur en water verbeeld in natuurkunstwerk De Wassende Maan (locatie). Het kunstwerk verandert mee met het tij, en heeft dus steeds een ander aanzicht.

Genieten

Moegewandeld, warmgefietst? Kom meer te weten over de streekambachten bij de Klompenmaker, in het Visserijmuseum of in één van de vele molens die het gebied rijk is. Rust na een lange dag lekker uit op een terrasje en geniet van lokale specialiteiten, zoals een Woerkums biertje. Kruip daarna tussen de frisse lakens in één van de vele overnachtingsmogelijkheden in het gebied. Wat dacht je van slapen in een echte kazemat? Bij Brasserie Zus kan het!

linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram